Vis · De dood
Hoe worden vissen gedood?
Wild gevangen vis sterft meestal in het net, en het EU-recht kent geen verdovingsplicht voor vis. Het Nederlandse recht eist dat alleen voor paling. Samen het verst: Kweekzalm zonder keurmerk (wettelijk minimum, gekweekt in Noorwegen), ASC-kweekzalm (gekweekt in Noorwegen) en EU-biologisch keurmerk, gekweekte vis (Skal). Zwakste: Wilde vis zonder keurmerk en Wilde vis met MSC.
Waarom het zo is
Verordening (EG) nr. 1099/2009 geeft voor vissen alleen de algemene regel dat hun vermijdbare pijn moet worden bespaard. Het Nederlandse recht voegt één soort toe: paling moet voor het doden worden verdoofd. Volgens Fishcount sterft het merendeel van de wild gevangen vis waarschijnlijk doordat hij in netten wordt geplet of stikt, vermoedelijk na vele minuten of uren. EU-biologische bedrijven moeten vis verdoven, en zalmkwekers in Noorwegen ook. Daar komt de zalm in de winkel vandaan, met of zonder ASC. De strengere ASC-regel, met een controle van elke verdoving, geldt pas vanaf mei 2028 voor alle ASC-bedrijven. De beoordeling van de Good Fish Foundation gaat over duurzaamheid en laat het welzijn van vissen buiten beschouwing.
Wat de keurmerken zeggen
| Norm | Niveau |
|---|---|
| Wilde vis zonder keurmerk | 1 Het maakt me niet uit hoe het sterft |
| Wilde vis met MSC | 1 Het maakt me niet uit hoe het sterft |
| Kweekzalm zonder keurmerk (wettelijk minimum, gekweekt in Noorwegen) | 2 Het mag kort angst of pijn voelen als het snel gaat |
| ASC-kweekzalm (gekweekt in Noorwegen) | 2 Het mag kort angst of pijn voelen als het snel gaat |
| EU-biologisch keurmerk, gekweekte vis (Skal) | 2 Het mag kort angst of pijn voelen als het snel gaat |
Hoe we de niveaus lezen
- Het maakt me niet uit hoe het sterft.
- Het mag kort angst of pijn voelen als het snel gaat.
- Het mag geen pijn voelen, ook al is het van tevoren misschien bang.
- Het moet zonder angst en zonder pijn sterven en er niets van merken.
Niveau 1: Het maakt me niet uit hoe het sterft.
Geldt voor: Wilde vis zonder keurmerk en Wilde vis met MSC
Gedood op de manier die het makkelijkst is. De EU-wet geeft voor vissen alleen een algemene regel: vermijdbare pijn moet hun worden bespaard. Er is geen verdovingsplicht, dus wilde vis sterft meestal doordat hij in het net wordt geplet of stikt, in minuten of uren. De Nederlandse wet voegt alleen voor paling een verdovingsplicht toe. De kweekzalm zonder keurmerk in de winkel komt uit Noorwegen, waar verdoving verplicht is (niveau 2).
Verordening (EG) nr. 1099/2009, artikel 1, lid 1: voor vis geldt alleen artikel 3, lid 1. Fishcount: de meeste wild gevangen vis sterft waarschijnlijk doordat hij in netten wordt geplet of stikt, wat vermoedelijk vele minuten of zelfs uren duurt. De beoordeling van de Good Fish Foundation (VISwijzer) laat het welzijn van vis buiten beschouwing. In Nederland gekweekte vis zonder keurmerk zou op dit niveau worden gescoord. De Nederlandse wet kent één uitzondering: paling moet worden verdoofd voordat hij wordt gedood (Besluit houders van dieren, art. 5.11), waardoor paling op niveau 2 komt. Het CBS telt 2.050 van de 7.320 ton Nederlandse kweekvis in 2024 als paling.
Niveau 2: Het mag kort angst of pijn voelen als het snel gaat.
Geldt voor: Kweekzalm zonder keurmerk (wettelijk minimum, gekweekt in Noorwegen), ASC-kweekzalm (gekweekt in Noorwegen) en EU-biologisch keurmerk, gekweekte vis (Skal)
Verdoofd vóór het doden, maar angst vooraf is mogelijk: EU-biologisch eist onmiddellijke bewusteloosheid, de Nederlandse wet eist dat paling wordt verdoofd en de Noorse wet eist dat kweekvis wordt verdoofd. Zalm uit Noorwegen staat hier, met of zonder ASC: de strengere ASC-regels gelden pas vanaf mei 2028 voor alle bedrijven.
Verordening (EU) 2018/848, bijlage II, 3.1.6.9. Een Nederlands bedrijf zonder keurmerk heeft zo'n regel alleen voor paling: Besluit houders van dieren, art. 5.11, “Alen worden voorafgaand aan het doden bedwelmd”. Voor andere kweekvis vonden we er geen. Zalm uit Noorwegen, met en zonder ASC: de Akvakulturdriftsforskriften, par. 34, eist verdoving vóór het doden (zoals gelezen voor onze tabel van Noorwegen). De ASC Farm Standard geldt sinds 1 augustus 2025, maar is pas vanaf 1 mei 2028 verplicht bij alle audits (versiepagina van ASC, gezien op 22 november 2026). Tot dan kan een bedrijf nog volgens de oudere ASC-norm voor zalm worden gecontroleerd, waarin we bij het lezen voor Noorwegen geen verdovingsregel vonden.
Video's
Naar een dierwaardige visserij en aquacultuurDierenbescherming, 3 minPresentatie van een rapport van de Dierenbescherming, CIWF Nederland en de Dierencoalitie over visserij en viskweek. Van een belangengroep.
Verder lezen
- Fishcount: schattingen van aantallen vissen (Samenvatting van onderzoek)
- EU-verordening 1099/2009, artikel 1 (Wettekst)
- Good Fish Foundation: methode (Beoordelingsmethode)
Bronnen
- Verordening (EG) nr. 1099/2009, artikel 4, lid 1 en artikel 4, lid 4 (verdovingsplicht voor zoogdieren en vogels); artikel 1, lid 1: voor vissen geldt alleen artikel 3, lid 1 (vermijdbare pijn, stress of lijden besparen), dus het EU-recht kent geen verdovingsplicht voor vissen
- Besluit houders van dieren (Wettenbank BWBR0035217), artikelen 1.6, 1.11, 1.20, 2.2 tot en met 2.5, 2.12, 2.17, 2.28, 2.30-2.46, 2.50, 2.71, 5.1, 5.10 en 5.11
- Fishcount-schattingen (geen welzijnsregel voor het doden van wild gevangen vis)
- Good Fish Foundation, methode van de VISwijzer (alleen duurzaamheid)
- CBS StatLine tabel 83622NED: Visserij en aquacultuur, hoeveelheid vis, schaal- en schelpdieren (jaarcijfers 2024, definitief)
- Verordening (EU) 2018/848, bijlage II deel II (veehouderij), oorspronkelijke tekst
- Akvakulturdriftsforskriften (FOR-2008-06-17-822), Noorse regels voor aquacultuur, par. 25, 31 en 34, zoals gelezen voor onze tabel van Noorwegen
- Dyrevelferdsloven (LOV-2009-06-19-97), Noorse dierenwelzijnswet, zoals gelezen voor onze tabel van Noorwegen
- ASC Farm Standard V1.0.1A2 (augustus 2026), indicatoren 4.1.1.12, 4.1.3.2 tot en met 4.1.3.6
- MSC Fisheries Standard v3.0 (geen welzijnsregel voor vangst of doden)
Meer hierover
- Alles over Vis
- Hoe oud zijn vissen als ze voor voedsel worden gedood?
- Zien gekweekte vissen ooit hun ouders?
- Hoeveel ruimte hebben gekweekte vissen?
- Hoe ziet de leefomgeving van een gekweekte vis eruit?
- Leven gekweekte vissen buiten?
- Welke behandelingen krijgen gekweekte vissen?
- Hoe lang worden levende vissen vervoerd?
- Keurmerk: Wilde vis zonder keurmerk
- Keurmerk: MSC (wild gevangen vis)
- Keurmerk: Wettelijk minimum
- Keurmerk: ASC (gekweekte vis)
- Keurmerk: EU-biologisch (Skal)
- Wettelijk minimum vs EU-biologisch (Skal): Vis