Rundvlees · Moeder en jong
Hoe lang blijven kalveren bij hun moeder?
Gangbaar: kalveren uit de melkveehouderij verlaten bij 1 ster het geboortebedrijf op zijn vroegst na vier weken. Samen het verst: Beter Leven 2 sterren en Beter Leven 3 sterren. Zwakste: 9 normen, waaronder Wettelijk minimum (Nederland en EU) en Beter Leven 1 ster.
Waarom het zo is
Zoogkalveren blijven bij Beter Leven 1 ster 3 maanden bij de koe, bij 2 sterren 5 maanden en bij 3 sterren 6 maanden. Voor kalveren van melkveebedrijven geldt bij 1 ster een uitzondering: ze mogen na 28 dagen weg zodra de koe ze schoon heeft gelikt. EU-biologisch geeft de voorkeur aan moedermelk gedurende 90 dagen, maar eist niet dat het kalf bij de koe blijft. Beter Leven 1 ster staat dus op het laagste niveau. Bij kalfsvlees gaan kalveren in de praktijk vanaf 14 dagen naar kalvermesterijen. Beter Leven staat het toe vanaf 28 dagen bij 1 en 2 sterren en vanaf 3 maanden bij 3 sterren. Het EU-recht verbiedt om kalveren jonger dan 10 dagen meer dan 100 km te vervoeren. Een kalf dat met zes tot tien maanden wordt geslacht, kan niet bij zijn moeder blijven tot ze uit elkaar gaan. De Dierenbescherming schrijft dat ongeveer 800.000 van de 1,4 miljoen kalveren die elk jaar voor vlees worden gehouden, uit het buitenland komen.
Wat de keurmerken zeggen
| Norm | Niveau |
|---|---|
| Wettelijk minimum (Nederland en EU) | 1 Alleen even. Het mag direct na de geboorte worden weggehaald |
| Beter Leven 1 ster | 1-3 niveau 1 gegarandeerd (Alleen even. Het mag direct na de geboorte worden weggehaald); afhankelijk van de boerderij tot niveau 3 |
| Beter Leven 2 sterren | 3 Enkele maanden |
| Beter Leven 3 sterren | 3 Enkele maanden |
| EU-biologisch keurmerk (Skal) | 1 Alleen even. Het mag direct na de geboorte worden weggehaald |
| EKO (Stichting EKO-keurmerk) | 1 Alleen even. Het mag direct na de geboorte worden weggehaald |
| Demeter | 1 Alleen even. Het mag direct na de geboorte worden weggehaald |
| Kalfsvlees volgens het wettelijk minimum voor kalveren (Nederland en EU) | 1 Alleen even. Het mag direct na de geboorte worden weggehaald |
| Kalfsvlees met Beter Leven 1 ster | 1 Alleen even. Het mag direct na de geboorte worden weggehaald |
| Kalfsvlees met Beter Leven 2 sterren | 1 Alleen even. Het mag direct na de geboorte worden weggehaald |
| Kalfsvlees met Beter Leven 3 sterren | 1 Alleen even. Het mag direct na de geboorte worden weggehaald |
Hoe we de niveaus lezen
- Alleen even. Het mag direct na de geboorte worden weggehaald.
- Een paar weken.
- Enkele maanden.
- Tot de twee uit zichzelf uit elkaar gaan.
Niveau 1: Alleen even. Het mag direct na de geboorte worden weggehaald.
Geldt voor: Wettelijk minimum (Nederland en EU), Beter Leven 1 ster, EU-biologisch keurmerk (Skal), EKO (Stichting EKO-keurmerk), Demeter, Kalfsvlees volgens het wettelijk minimum voor kalveren (Nederland en EU), Kalfsvlees met Beter Leven 1 ster, Kalfsvlees met Beter Leven 2 sterren en Kalfsvlees met Beter Leven 3 sterren
Het kalf wordt binnen enkele uren of dagen van zijn moeder gescheiden. De Nederlandse wet verbiedt dat niet, en het is gebruikelijk bij kalveren uit melkveebedrijven, ook biologische: EU-biologisch geeft de voorkeur aan 90 dagen moedermelk, maar eist niet dat het kalf bij de koe blijft. Bij kalfsvlees wordt het kalf direct na de geboorte of binnen enkele dagen bij zijn moeder weggehaald, en het gaat al jong van het melkveebedrijf weg. In de praktijk gaan kalveren vanaf een leeftijd van 14 dagen naar vleeskalverbedrijven. Beter Leven staat dat toe vanaf 28 dagen (1 en 2 sterren) en vanaf 3 maanden (3 sterren). Alle normen voor kalfsvlees staan hier.
Uitvoeringsverordening (EU) 2020/464, artikel 2, noemt voor runderen 90 dagen als de periode waarin ze bij voorkeur moedermelk krijgen. De plusmodule “Kalfjes bij de koe” van Demeter is een aparte vrijwillige aanvulling (hier niet meegeteld). Bij Beter Leven 1 ster mogen kalveren van melkveebedrijven bij de koe worden weggehaald zodra de koe ze heeft schoongelikt. Daarna moeten ze 28 dagen op het geboortebedrijf blijven, en dat is geen tijd met de moeder (normen VB01.1 en ST02.1). Daarom staat 1 ster op dit niveau: de uitzondering voor kalveren van melkveebedrijven bepaalt de ondergrens, dus de norm loopt van 1 tot 3 en telt als 1. Bij kalfsvlees verbiedt Verordening (EG) nr. 1/2005 het vervoer van kalveren jonger dan 10 dagen over meer dan 100 km (bijlage I). De pagina van Beter Leven over kalveren noemt 14 dagen als gebruikelijke praktijk. De Dierenbescherming schrijft dat Nederland per jaar 1,4 miljoen kalveren voor vlees houdt en dat er jaarlijks ongeveer 800.000 kalveren het land binnenkomen. Beter Leven-norm T05 legt sinds 1 januari 2023 28 dagen vast, en een norm voor 3 sterren 3 maanden. Geen regel eist dat het kalf bij de koe blijft, dus alle normen tellen als 1. Voor zoogkalveren gelden de regels van het Besluit houders van dieren over een individueel hok en over de vloeroppervlakte niet (art. 2.30), maar het besluit eist niet dat kalveren bij de koe drinken.
Niveau 2: Een paar weken.
Mogelijk bij sommige boerderijen, niet gegarandeerd: Beter Leven 1 ster
Enkele weken samen. Geen enkele norm voor rundvlees garandeert dit: bij Beter Leven 1 ster mogen kalveren van melkveebedrijven 28 dagen op het geboortebedrijf blijven, zonder regel dat ze bij de koe blijven. Geen enkele norm voor kalfsvlees haalt dit niveau.
VB01.1 en ST02.1 in het document voor 1 ster. De documenten voor 2 en 3 sterren kennen zo'n uitzondering niet. Bij kalfsvlees houden Beter Leven 1 en 2 sterren kalveren 28 dagen op het geboortebedrijf, maar de normtekst zegt niets over de koe.
Niveau 3: Enkele maanden.
Geldt voor: Beter Leven 2 sterren en Beter Leven 3 sterren
Mogelijk bij sommige boerderijen, niet gegarandeerd: Beter Leven 1 ster
Meerdere maanden bij de moeder: zoogkalveren blijven bij 1 ster 3 maanden bij de koe, bij 2 sterren 5 maanden en bij 3 sterren 6 maanden. Geen kalfsvlees haalt dit niveau: bij 3 sterren mag het kalf niet vóór 3 maanden worden verplaatst, maar geen norm houdt het bij zijn moeder.
Normen VB01.1 tot en met VB01.3. De pagina van Beter Leven over vleesrunderen noemt dezelfde drie periodes. Alleen zoogkoeienbedrijven komen in aanmerking. Beter Leven 1 ster haalt dit niveau alleen voor zoogkalveren. Kalveren van melkveebedrijven mogen bij de koe weg zodra ze zijn schoongelikt, daarom telt 1 ster als 1. De documenten voor 2 en 3 sterren kennen die uitzondering niet. De regel geeft geen aanwijzing dat koe en kalf in die tijd elke dag samen leven. Bij kalfsvlees mogen kalveren bij 3 sterren niet vóór de leeftijd van 3 maanden naar het vleeskalverbedrijf worden gebracht (norm T05). De pagina van Beter Leven zegt dat kalveren bij 3 sterren pas na 3 maanden het geboortebedrijf en de moederkoe verlaten en bij de moeder drinken. Het criteriadocument heeft geen norm die het kalf bij de moeder houdt: we hebben het doorzocht op moeder, zoogkoe, melkvee en geboorte. Een norm die vraagt dat kalveren van Beter Leven-bedrijven komen, is alleen een aanbeveling. De bewering op de pagina staat dus niet in de regels, en 3 sterren blijft op 1.
Wat open blijft
Geen Nederlandse wet eist contact tussen koe en kalf, dus de wet staat op 1.
Video's
Hoe duurzaam is de kalverhouderij?Zembla (BNNVARA), 35 minZembla onderzoekt de Nederlandse kalfsvleesketen en de invoer van kalveren uit het buitenland.
Let op: deze video toont beelden die sommige mensen schokkend vinden.
Misstanden in de kalvertransporten onthuldZembla (BNNVARA), 11 minBeelden van kalveren op transport van Ierland naar Nederland, gefilmd door dierenwelzijnsorganisaties.
Verder lezen
Bronnen
- Uitvoeringsverordening (EU) 2020/464, artikelen 2, 9, 22 en bijlagen I en II
- Beter Leven Runderen 1 ster v2.2, 2 sterren v2.2, 3 sterren v1.2 (ZW, 1 september 2024)
- Verordening (EG) nr. 1/2005, bijlage I hoofdstuk V punten 1.2, 1.4, 2.1
- Beter Leven Kalveren 1 ster v2.0, 2 ster v2.0, 3 ster v1.0 (ZW, 1 december 2022)
- Beter Leven-consumentenpagina: Vleeskalveren
- Dierenbescherming, dossier kalverentransporten
- Besluit houders van dieren (Wettenbank BWBR0035217), artikelen 1.6, 1.11, 1.20, 2.2 tot en met 2.5, 2.12, 2.17, 2.28, 2.30-2.46, 2.50, 2.71, 5.1, 5.10 en 5.11
- Beter Leven-consumentenpagina: Vleesrunderen
- Internationale Demeter Biodynamic Standard (stand september 2025), paragrafen 6.3.5.1, 6.3.5.3, 6.3.5.4, 6.3.6.5, 6.3.10, bijlage 7
Meer hierover
- Alles over Rundvlees
- Hoe lang leven vleesstieren?
- Hoeveel ruimte heeft een vleesstier?
- Waarop liggen vleesrunderen?
- Komen vleesrunderen in de wei?
- Worden runderen onthoornd?
- Hoe lang worden runderen naar het slachthuis vervoerd?
- Hoe worden runderen geslacht?
- Keurmerk: Wettelijk minimum
- Keurmerk: Beter Leven (Dierenbescherming)
- Keurmerk: EU-biologisch (Skal)
- Keurmerk: EKO
- Keurmerk: Demeter
- Wettelijk minimum vs Beter Leven (Dierenbescherming): Rundvlees
- Wettelijk minimum vs EU-biologisch (Skal): Rundvlees
- Wettelijk minimum vs EKO: Rundvlees
- Wettelijk minimum vs Demeter: Rundvlees