Zuivel · Ligplek
Waarop liggen melkkoeien?
Gangbaar: een ligbox met een zacht bed. Samen het verst: 4 normen, waaronder EU-biologisch keurmerk (Skal), EKO-zuivel (EU-biologisch plus Aanvullende Normen Zuivel) en Demeter. Zwakste: Wettelijk minimum (Nederland en EU).
Waarom het zo is
Beter Leven eist één ligbox per koe met zachte, vervormbare boxbedekking. Biologisch en Demeter eisen een vaste ligplek met ruim stro. Geen geschreven regel vraagt om meerdere zachte plekken om uit te kiezen.
Wat de keurmerken zeggen
| Norm | Niveau |
|---|---|
| Wettelijk minimum (Nederland en EU) | 1 Een eenvoudige, droge, redelijk schone plek |
| Beter Leven 1 ster | 2 Een droge, schone plek die niet drukt of schuurt |
| Beter Leven 2 sterren | 2 Een droge, schone plek die niet drukt of schuurt |
| Beter Leven 3 sterren | 2 Een droge, schone plek die niet drukt of schuurt |
| PlanetProof / On the way to PlanetProof | 2 Een droge, schone plek die niet drukt of schuurt |
| EU-biologisch keurmerk (Skal) | 3 Een droge, zachte plek met stro |
| EKO-zuivel (EU-biologisch plus Aanvullende Normen Zuivel) | 3 Een droge, zachte plek met stro |
| Demeter | 3 Een droge, zachte plek met stro |
| Demeter met de plusmodule Kalfjes bij de koe (vrijwillig) | 3 Een droge, zachte plek met stro |
Hoe we de niveaus lezen
- Een eenvoudige, droge, redelijk schone plek.
- Een droge, schone plek die niet drukt of schuurt.
- Een droge, zachte plek met stro.
- Meerdere droge, zachte plekken met stro, zodat het kan kiezen.
Niveau 1: Een eenvoudige, droge, redelijk schone plek.
Geldt voor: Wettelijk minimum (Nederland en EU)
Een eenvoudige, droge plek. Het wettelijk minimum staat hier: de Nederlandse wet heeft geen regel over de ligplek van volwassen runderen, en een wet die zwijgt telt als 1.
Het Besluit houders van dieren vraagt om passende huisvesting en vloeren die geen letsel veroorzaken (art. 1.7, 1.8), maar stelt geen regel voor de ligplek van volwassen runderen.
Niveau 2: Een droge, schone plek die niet drukt of schuurt.
Geldt voor: Beter Leven 1 ster, Beter Leven 2 sterren, Beter Leven 3 sterren en PlanetProof / On the way to PlanetProof
Beter Leven: een ligbox met zacht, meegevend strooisel voor elke koe. PlanetProof vraagt hetzelfde: zachte ligplekken voor melkkoeien en droge koeien.
Beter Leven melkrund H08, H23: minstens één ligbox per koe met zacht, meegevend strooisel. Dat telt als niveau 2, tenzij het bedrijf een potstal met diep stro gebruikt. On the way to PlanetProof Melk M.3.0, criterium 4.17.1: een mat, matras of waterbed met een laag droog strooisel, of een diepstrooiselbox, voor melkkoeien en droge koeien. Criterium 4.11: minstens één ligplaats per dier.
Niveau 3: Een droge, zachte plek met stro.
Geldt voor: EU-biologisch keurmerk (Skal), EKO-zuivel (EU-biologisch plus Aanvullende Normen Zuivel), Demeter en Demeter met de plusmodule Kalfjes bij de koe (vrijwillig)
EU-biologisch, EKO en Demeter: een dichte ligruimte zonder roosters, met ruim stro.
Verordening (EU) 2018/848, bijlage II, deel II, 1.9.1.2: dichte ligruimte zonder roosters, met ruim stro. EKO voegt zachtere ligbedden toe (Normen Rundveezuivel 1.2.1). Of koeien kunnen kiezen tussen zachte plekken, staat nergens.
Wat open blijft
PlanetProof: zachte ligplekken voor melkkoeien en droge koeien (4.17.1) en een ligplaats voor elk dier (4.11), dus niveau 2.
Bronnen
- Besluit houders van dieren (Wettenbank BWBR0035217), artikelen 1.6, 1.11, 1.20, 2.2 tot en met 2.5, 2.12, 2.17, 2.28, 2.30-2.46, 2.50, 2.71, 5.1, 5.10 en 5.11
- On the way to PlanetProof Melk, criteria M.3.0 (SMK, geldig vanaf 1 januari 2025, update van juni 2026 met besluiten tot 18 juni 2026), criteria 4.1, 4.9, 4.11, 4.13, 4.14, 4.17.1 en bijlage 2 (sectorafspraken)
- Beter Leven Melkrund 1 ster v2.1, 2 sterren v1.1, 3 sterren v2.1 (ZW, 3 februari 2025)
- Verordening (EU) 2018/848, bijlage II deel II (veehouderij), oorspronkelijke tekst
- EKO: Normen Rundveezuivel (versie 15 oktober 2023), Aanvullende Normen Biologische Zuivel (De Natuurweide, 15 februari 2023), EKO Ambities (niet bindend)
- Internationale Demeter Biodynamic Standard (stand september 2025), paragrafen 6.3.5.1, 6.3.5.3, 6.3.5.4, 6.3.6.5, 6.3.10, bijlage 7
Meer hierover
- Alles over Zuivel
- Hoe lang leven melkkoeien?
- Worden kalveren van hun moeder gescheiden?
- Hoeveel ruimte hebben melkkoeien?
- Mogen melkkoeien in de wei grazen?
- Worden bij melkkoeien de hoorns verwijderd?
- Hoe lang worden koeien vervoerd?
- Hoe worden melkkoeien geslacht?
- Keurmerk: Wettelijk minimum
- Keurmerk: Beter Leven (Dierenbescherming)
- Keurmerk: PlanetProof / On the way to PlanetProof
- Keurmerk: EU-biologisch (Skal)
- Keurmerk: EKO
- Keurmerk: Demeter
- Wettelijk minimum vs Beter Leven (Dierenbescherming): Zuivel
- Wettelijk minimum vs EU-biologisch (Skal): Zuivel
- Wettelijk minimum vs EKO: Zuivel
- Wettelijk minimum vs Demeter: Zuivel